Trường Đại học có vai trò gì trong hệ sinh thái khởi nghiệp?
Ngày 13/10/2017

Từ trước đến nay, nhiều trường ĐH vẫn theo đuổi các hoạt động nghiên cứu khoa học, nhằm vào công bố trên các tập san khoa học nước ngoài và chạy theo những thành tích xếp hạng. Trong khi đó, có rất ít nghiên cứu gắn với hoạt động chuyển giao công nghệ và khởi nghiệp. Tương lai khởi nghiệp Việt Nam sẽ ra sao khi trường Đại học có vai trò trong cả 3 giai đoạn chính của khởi nghiệp đổi mới sáng tạo?

Tăng chỉ số xếp hạng nhưng hỗ trợ cho startup còn yếu

Trong năm 2015, Việt Nam tăng 12 bậc trong bảng xếp hạng chỉ số cạnh tranh toàn cầu, 19 bậc trong xếp hạng chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu. Đây là thành quả là của những cải cách trong tài trợ nghiên cứu, tự chủ đại học và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, trong đó có các trung tâm chuyển giao công nghệ.

Tuy nhiên, hiện nay hệ thống nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo của Việt Nam nhìn chung mới chỉ chú trọng đến việc tạo ra tri thức mới thông qua các dự án nghiên cứu ở các trường và viện, có rất ít nỗ lực trong việc đưa những tri thức ấy vào đời sống xã hội, sản xuất và kinh doanh. Hơn nữa, nhiều trường cho rằng nhiệm vụ của họ là đào tạo sinh viên sao cho khi ra trường kiếm được việc làm, thay vì đào tạo sinh viên thành những người dám chấp nhận rủi ro, thể nghiệm những ý tưởng mới mẻ và trở thành người tạo ra việc làm chứ không chỉ đơn thuần là đi tìm việc làm.

Ông Vũ Tuấn Anh, trưởng Dự án Khởi nghiệp Cộng đồng Hoasen Group cho rằng “Chừng nào các giảng viên, các nhà nghiên cứu tại các trường ĐH trong nước chưa dấn thân khởi nghiệp thông qua thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu khoa học của họ thì hệ sinh thái khởi nghiệp của chúng ta chưa thật sự bền vững và tạo giá trị cao cho xã hội”.

Vai trò của trường đại học trong hệ sinh thái

Trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia ở bất cứ nước nào, trường đại học (ĐH), Chính phủ và giới doanh nghiệp là ba trụ cột tạo ra xã hội tri thức. Khi ba thành tố quan trọng này gắn kết tương liên với nhau, nó sẽ tạo điều kiện cho việc tạo ra tri thức, công nghệ và giá trị gia tăng cho xã hội.

Theo Founder Institute, trường ĐH đóng vai trò quan trọng trong cả ba giai đoạn chính của khởi nghiệp đổi mới sáng tạo: hình thành ý tưởng; phát triển sản phẩm và tăng trưởng.
Ở giai đoạn đầu tiên, nhà trường, cụ thể là giảng viên và các đơn vị hỗ trợ đóng vai trò là những người truyền cảm hứng, cung cấp thông tin, giới thiệu những thành công, điển hình, kinh nghiệm, hỗ trợ phát triển đội nhóm thông qua thúc đẩy hợp tác liên ngành trong sinh viên.
Khi doanh nghiệp có sản phẩm, dịch vụ, nhà trường cần cung cấp những kiến thức cơ bản cần thiết về kinh doanh như luật pháp, thuế, kế toán cho đến hỗ trợ nơi làm việc cho các nhà sáng lập doanh nghiệp.

Đối với giai đoạn thứ ba, khi hệ sinh thái có nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển tốt, trường ĐH cần đóng vai trò tiên phong cung cấp những tài năng kinh doanh, nguồn lực chất lượng tốt với tư duy, kỹ năng và trải nghiệm hữu ích để doanh nghiệp tăng trưởng bền vững.

Như vậy, trường ĐH vừa trang bị cho người học những kỹ năng, kiến thức và trải nghiệm để sẵn sàng khởi nghiệp khi có hướng đi đổi mới sáng tạo thực sự, vừa thực thi tốt vai trò của mình trong cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội.

Hướng đi nào để ĐH nâng cao giá trị cho khởi nghiệp?

Tại Thái Lan, Suranaree University of Technology đã xây dựng những khóa học và các hoạt động nhằm huấn luyện tinh thần khởi nghiệp cho sinh viên và gắn kết những phát triển của địa phương với sự phát triển của khu vực.

Để hoạt động đào tạo và phát triển doanh nhân trong sinh viên, ĐH cần tạo ra một môi trường tổng thể giúp sinh viên trải nghiệm, khám phá và tích lũy các kiến thức, kỹ năng về khởi nghiệp.

Cũng theo ông Vũ Tuấn Anh, để tạo sự thay đổi tổng thể trong cả hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam, các trường ĐH cần phải nhấn mạnh trọng tâm đào tạo của mình - không chỉ là kiến thức hàn lâm, mà còn xây dựng kỹ năng toàn diện cho sinh viên: kỹ năng giao tiếp và thương lượng, kỹ năng xây dựng nhóm, sử dụng con người; kỹ năng giải quyết vấn đề; kỹ năng xử lý khủng hoảng, kỹ năng lãnh đạo và tư duy chiến lược; lập kế hoạch tài chính và quản lý dòng tiền, sáng tạo giá trị mới và quản lý quan hệ khách hàng…

Ông Vũ Tuấn Anh

“Mục tiêu quan trọng nhất của ĐH là cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho hệ sinh thái khởi nghiệp bao gồm sáng lập, nhân viên làm việc trong khởi nghiệp và lực lượng nhân lực nghiên cứu khoa học công nghệ”, ông Vũ Tuấn Anh cho biết.

Thay cho cách dạy lý thuyết, các trường cần chuyển sang dạy học thông qua trải nghiệm, mục đích là để giúp người học hiểu cách tư duy của những người khởi nghiệp và có khả năng lựa chọn những quyết định tốt nhất trong một bối cảnh cụ thể.

Vì thế, các trường ĐH cần xác định lại hồ sơ năng lực của mình bằng cách tham gia mạnh mẽ hơn vào quá trình hỗ trợ khởi nghiệp, thông qua gắn kết với giới làm chính sách, giới doanh nhân. Sự gắn kết đó mang lại lợi ích trước hết là cho nhà trường, vì nó biện minh cho ý nghĩa thiết yếu của trường ĐH, nâng cao uy tín của nhà trường trong xã hội, biến nhà trường thành một yếu tố không thể thiếu trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia./.