[Góc nhìn] Go-Jek tăng trưởng gấp 900 lần trong 18 tháng và không có dấu hiệu dừng lại
Ngày 01/12/2017

Go-Jek đã đạt mức tăng trưởng quy mô 900 lần chỉ sau 18 tháng đầu tiên sau khi ra mắt ứng dụng dành cho thiết bị di động vào tháng 1 năm 2015. Vào thời điểm tháng 6 năm 2016, đã có hơn 20 triệu lượt đặt chuyến trên Go-Jek – tương đương với khoảng 667.000 chuyến mỗi năm. Sau đó, hãng khởi nghiệp đến từ Indonesia này trở thành một Startup “Unicorn” (Thuật ngữ dùng để chỉ các startup được định giá từ 1 tỷ đô trở lên) khi kêu gọi được 550 triệu đô tiền vốn với một đội ngũ chưa đến 80 kĩ sư.

“Ngay cả tại thời điểm hiện tại, trong Go-Jek, chúng tôi chỉ có từ 200 – 210 kĩ sư, với quy mô ít nhất là tương đương với 3 “Unicorn”. Sidu Ponnappa, trưởng phòng kỹ thuật của Go-Jek cho biết.

Để có được cái nhìn trực quan, Ponnappa so sánh quy mô của Go-Jek với các công ty Unicorn khác của Ấn Độ. “Chúng tôi sánh ngang về vận tải với đối thủ của Uber tại Ấn Độ là Ola, gấp đôi thị trường giao đồ ăn tại Ấn Độ, theo như các số liệu được công bố rộng rãi. Điều đó cũng có nghĩa là quy mô của Go-Jek gấp đôi khối lượng đặt hàng của Swiggy và Zomato cộng lại. Khối lượng thanh toán ngang tầm với Paytm. Chúng tôi đạt được các thành quả này với chỉ hơn 200 kĩ sư đến từ 3 khu vực chính là Jakarta, Singapore và Bangalore.”

Ponnappa là nhà sáng lập của Startup C42 Engineering Bangalore đã được Go-Jek mua lại. Tôi được gặp anh tại trụ sở văn phòng công ty tại trung tâm của Bangalore. Mặc dù Ấn Độ chưa phải là thị trường của Go-Jek nhưng hầu hết các kỹ sư của Go-Jek đều đang làm việc tại đây.

Đội ngũ kỹ thuật của Bangalore tích hợp vào ứng dụng đi nhờ xe của mình một chuỗi các dịch vụ theo yêu cầu (on-demand services). “Về số lượng nhân viên, đây là văn phòng lớn nhất của chúng tôi, nhưng các team đều được điều phối: mỗi team ở Bangalore cũng có thành viên tại Singapore và Jakarta và sản phẩm của Go-Jek đều được hoàn thiện đồng thời ở cả 3 địa điểm” Ponnapa giải thích.

Chúng tôi là công ty đầu tiên phải tăng giá để có ít khách hàng hơn (trong khi tiếp tục nâng cấp công nghệ backend)

Go-Jek là doanh nghiệp Unicorn đầu tiên tại Indonesia. Cho đến nay, Go-Jek đã huy động được hơn 1.7 tỷ đô-la mỹ. Sản phẩm của Go-Jek hiện bao gồm 18 dịch vụ - từ “cho đi nhờ xe” đến mát-xa tại nhà,bắt xe buýt, đặt vé đến sự kiện, dịch vụ chăm sóc xe hơi và giao hàng.

 

Khi tôi hỏi Ponnappa sản phẩm nào của Go-Jek khiến anh cảm thấy hứng thú nhất, anh trả lời rằng Go-Jek thực chất chỉ bao gồm hai sản phẩm chính là Logistic và Thanh toán.

 

“Tất cả những gì chúng tôi thực hiện là sự giao thoa giữa 2 lĩnh vực. Nhìn vào mảng logistic, chúng tôi có cả một đội ngũ giao hàng đa dịch vụ, đó là lợi thế mà chúng tôi có được”. Anh nói “Người giao bữa sáng cho các bạn cũng đồng thời sẽ là người đưa các bạn đi làm.”

Công nghệ không đơn thuần là một phương tiện mà là một giải pháp. Bạn không thể tạo ra giá trị nếu không thấu hiểu về các giải pháp. “Nếu chỉ nhìn nhận vấn đề một cách thoáng qua, chỉ quan tâm đến kết quả mà không cần biết đến cách thức thực hiện như thế nào thì bạn sẽ không bao giờ tận dụng tối đa tiềm năng của các giải pháp, đây là điều mà Go-Jek đã tránh mắc phải”

Bước tăng trưởng thần kỳ

Số lượng đặt hàng thành công, ngoại trừ các giao dịch của Go-Pay (Công cụ thanh toán của Go-Jek), là khoảng 500 mỗi ngày khi ứng dụng ra mắt vào tháng 1 năm 2015. Con số đó đã tăng 900 lần vượt mức 450.000 lượt đặt mỗi ngày vào tháng 6 năm 2016, Ponnappa nói.

 

Ponnappa đã xây dựng công nghệ chủ đạo của Go-Jek trước khi anh chính thức gia nhập vào công ty. Công ty C42 Engineering của anh từng hỗ trợ các Startup và các Doanh nghiệp khác “cấu trúc, phát triển, triển khai và mở rộng các sản phẩm cốt lõi của họ”

Nhà đầu tư Sequoia Capital của Go-Jek đã nhanh chóng thâu tóm C42 khi công ty công nghệ này gặp phải các khó khăn đến từ việc theo kịp tốc độ tăng trưởng hết sức nhanh chóng chỉ vài tháng sau khi ứng dụng của nó được ra mắt.

“Chúng tôi phát triển nhanh đến mức chúng tôi không đếm được có bao nhiêu người đã tiến hành tải xuống ứng dụng. Chúng tôi đã đánh giá thấp tiềm năng phát triển của mình”, đồng sáng lập và CEO của Go-Jek Nadiem Makarim nói với tôi trong một buổi phỏng vấn trước đó. Lái xe và khách hàng phàn nàn về việc không thể đặt chuyến, không thể hủy chuyến cũng như các lỗi trong ứng dụng.

Đó là lúc mà Ponnappa và đội ngũ Tech ninjas từ Ấn Độ tiếp quản công việc.

C42, cùng với một Startup khác là CodeIgnition, đã quen với việc cung cấp công nghệ chủ đạo cho các Startup mới. Họ có nhiều kinh nghiệm về tư vấn công nghệ cho các công ty như Flipkart, Applause, Staples Labs, Quintype, UrbanLadder và ThoughtWorks – đều là các Startup ở trong giai đoạn tăng trưởng. C42 tập trung chủ yếu vào backend, trong khi CodeIgnition làm việc về tự động hóa cơ sở hạ tầng công nghệ.

C42 và CodeIgnition đã sát nhập vào cuối năm 2014 khi nhận ra việc họ thường xuyên cộng tác cho cùng một khách hàng. Họ bắt đầu làm việc với Sequoia Capital vào tháng 3 năm 2015 để giúp công ty vượt qua các thách thức gặp phải.

“Vào tháng 4, Sequoia đề nghị chúng tôi đến Indonesia để gặp các công ty mà họ đang đầu tư. Go-Jek khi đó vẫn chưa là gì cả. Các công ty khác (trong danh mục đầu tư của Sequoia) có quy mô lớn hơn nhiều nên Go-Jek đã không được bàn đến”, Ponnappa nhớ lại. Khi đó Go-Jek có từ 3000-4000 order mỗi ngày.

“Chỉ bốn tháng sau đó, Go-Jek trở thành điều kì diệu ở Indonesia”. Vào tháng 9, Go-Jek đạt mức hơn 100.000 lượt order mỗi ngày – gấp 15 lần chỉ sau ít tháng.

Những đêm thức trắng

Ponnappa hồi tưởng lại một cách sống động những ngày đầu tiên của Go-Jek. Đồng sáng lập của ông tại C42, Niranjan Paranjape- CTO của Go-Jek hiện này – là một trong những người đầu tiên từ Ấn Độ đến Jakarta. Họ đã từng chứng kiến hệ thống của Go-Jek sẽ gặp trục trặc như thế nào khi gặp phải một khối lượng lớn order. Thời điểm đó là vào khoảng tháng 7 năm 2015. “Số lượng order luôn vượt quá mức mà hệ thống được thiết kế để xử lý. Mỗi ngày vào giờ cao điểm, hệ thống sẽ ngừng hoạt động” Ponnappa kể lại.

“Chúng tôi có lẽ là công ty đầu tiên phải tăng giá để giảm bớt số lượng khách hàng”, anh mỉm cười. “Đó là lý do việc Go-Jek phải tăng giá vào giờ cao điểm. Hoàn toàn không phải vì lợi nhuận hay vì lý do gì khác, tất cả chỉ là để giảm tải cho hệ thống vào thời điểm đó mà thôi”

Paranjape và đồng nghiệp khi đó đã phải “chữa cháy”, cố gắng giữ hệ thống hoạt động khi khối lượng đặt chuyến ngày càng tăng. Vì vậy, họ không có thời gian để sửa chữa hệ thống vào ban ngày.

Ponnappa nhớ Paranjape đã nói rằng: “Chúng ta sẽ phải thức trắng một vài đêm, mọi người đã sẵn sàng chưa?” Paranjape và đồng nghiệp đã phải làm việc suốt 3 đêm và viết lại toàn bộ hệ thống kết nối giữa lái xe và khách hàng. “Đó là cốt lõi của toàn bộ hệ thống, và là điều thực sự cần phải nâng cấp, nếu bạn muốn cải thiện dịch vụ vận chuyển, điều bạn cần là cải thiện cơ chế kết nối”

Go-Jek chuyển sang sử dụng Golang hay còn gọi là Go, một ngôn ngữ lập trình được tạo bởi Google vào năm 2009. Paranjape không có nhiều kinh nghiệm với Golang vào thời điểm đó. “Niranjan [Paranjape] đã viết lại toàn bộ hệ thống bằng Golang, một ngôn ngữ mà anh ấy không có kinh nghiệm, chỉ với 3 đêm. Ngay lập tức, quy mô của hệ thống tăng lên gấp 10 lần”

Chỉ trong 20 ngày, Go-Jek từ 20.000 lái xe nhảy vọt lên 80.000 lái xe

“Đó là một quãng thời gian thú vị - chúng tôi thường xuyên phải ngủ trên ghế dài, làm việc vào buổi tối và cố gắng giữ cho hệ thống hoạt động bình thường vào ban ngày”

 

Lưu ý với bạn, đây là thời điểm mà C42 và CodeIgnition mới chỉ là tư vấn cho Go-Jek.

 

 

“Đến tháng 7 năm 2015, chúng tôi đã làm được nhiều công việc về kỹ thuật cho Go-Jek. Đến tháng 9, 100% CodeIgnition và 35% C42 thực hiện tư vấn cho Go-Jek. Đến tháng 10, chúng tôi tiến hành đàm phán về việc mua lại”

“Chữa cháy”

Sau khi Paranjape và đồng nghiệp đưa ra loạt cải tiến đầu tiên vào tháng 9 năm 2015, quy mô của Go-Jek tăng lên theo cấp số nhân. Khi nhiều khách hàng tham gia sử dụng dịch vụ, chúng tôi bắt đầu thiếu lái xe và cần phải thuê thêm một cách nhanh nhất.

Rohan Monga, COO của Go-Jek, bảo với đội ngũ công nghệ: “Vấn đề của chúng ta có vẻ như đã được giải quyết, giờ là lúc để chúng ta thuê thêm lái xe”. Cả đội đồng tình đáp lại.

Monga thuê hẳn một sân vận động và bắt đầu chiến dịch tuyển lái xe, cung cấp cho họ phần mềm, áo khoác, mũ bảo hiểm, điện thoại và các hướng dẫn cần thiết. Chỉ trong vòng 20 ngày, Go-Jek từ con số 20.000 lái xe nhảy vọt lên 80.000.

“Hệ thống của chúng tôi đã hoạt động một cách ổn thỏa với 20.000 lái xe và khối lượng khách hàng cũ. Sau 20 ngày, quy mô tăng lên gấp 4. Do đó chúng tôi lại đi vào vết xe đổ và phải cố gắng bắt kịp tốc độ”, Ponnappa nói. “Chúng tôi làm rất nhiều thứ để làm hệ thống ổn định, thế rồi đội ngũ tuyệt vời của chúng tôi đã tự phá hủy chính sự ổn định đó, thế nên chúng tôi lại một lần nữa phải bận rộn với việc “chữa cháy” và giữ mọi thứ hoạt động bình thường trở lại”

Mọi việc thật sự khó khăn, nhưng công việc vẫn được hoàn thành một cách ổn thỏa nhờ vào đội ngũ kỹ thuật của công ty. “Chúng tôi không đơn thuần là đưa người vào để giải quyết công việc, chúng tôi đưa nhân tài vào để giải quyết công việc”. Go-Jek có mội đội chỉ bao gồm sáu thành viên xử lý ứng dụng dành cho lái xe.

Chiến lược phát triển của Go-Jek khác biệt so với phần lớn các công ty Ấn Độ. Ở Ấn Độ, khi công ty không phát triển nhanh như kì vọng, phản ứng thường thấy là thuê thêm nhân viên. Điều đó trái ngược lại so với cách tiếp cận của các công ty lớn như WhatsApp hay Instagram. Ví dụ như ở WhatsApp, chỉ có một đội gồm 35 người xử lý kỹ thuật cho 400 triệu người dùng, sau đó đã được Facebook mua lại với giá 19 tỷ USD. Instagram đã có được hàng triệu người sử dụng trong vòng vài giờ sau khi tung ra ứng dụng của mình trên nền tảng Android và chỉ trong vòng 10 ngày, tăng lên 40 triệu trên cả hai nền tảng, họ chỉ có 6 kỹ sư vào thời điểm đó.

“Chúng tôi có một triết lý làm việc nghiêm khắc. Các bạn sẽ thấy trong công ty này (Go-Jek) không có bất cứ thứ gì được thực hiện thủ công. Tất cả đều được tự động hóa. Chỉ có bước cuối cùng khi đưa sản phẩm đến với người dùng mới yêu cầu sự kiểm tra lại từ phía nhân viên. Do đó, chúng tôi phải tập trung hết sức vào chất lượng kỹ thuật”, Ponnappa nói.

“Chúng tôi phải xem xét đến 3000 hồ sơ chỉ để tuyển dụng được 1 lập trình viên duy nhất”. Anh thêm vào.

Anh cũng chia sẻ với tôi cách mà Go-Jek phát hành ứng dụng Go-Car (Ứng dụng gọi taxi của Go-Jek). Dịch vụ này đã được đưa ra vào tháng 4 năm 2016 để cạnh tranh trực tiếp với Grab từ Malaysia và Uber từ Mỹ.

 “Chúng tôi xây dựng và đưa ra Go-Car chỉ dưới 4 tuần” Ponnappa nói với tôi.

“Chúng tôi tung ra ứng dụng 24 giờ sớm hơn dự kiến nhờ vào một sự cố. Các hoạt động đều chưa sẵn sàng, đội ngũ PR chưa sẵn sàng, kỹ thuật viên chưa sẵn sàng. Thế rồi ai đó vô tình ấn nhầm vào kho ứng dụng Play Store và đưa ra sản phẩm sớm hơn dự kiến. Một khi đã ấn nhầm thì không thể lấy lại ứng dụng được, may mắn là không có vấn đề gì xảy ra cả”. Anh nói “Go-Car tăng lên gấp 10 lần chỉ 4 tuần sau đó”

Thách thức tuyển dụng

Việc mua lại C42 – CodeIgnition là một bước đột phá đối với Nadiem Makarim – CEO của Go-Jek. Nhóm 35 thành viên của họ gia nhập vào Go-Jek sau khi được mua lại. “Theo nhiều cách, họ (những sáng lập viên của C42 và CodeIgnition) đã dạy tôi nhiều thứ về khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ”. Makarim nói với tôi trong khi giải quyết về quyết định mua lại.

“Chúng tôi đã thực hiện sai một vài thứ bởi vì tất cả chúng tôi đều lần đầu tiến hành khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ. Họ đã hỗ trợ chúng tôi, hướng dẫn quản lý và cơ cấu lại công ty theo mô hình của một công ty công nghệ, giám sát chất lượng các lập trình viên, tạo ra các “nhóm năng động”, chỉ cho chúng tôi cách thức tuyển dụng hiệu quả, phương thức kết nối, cách thức tổ chức một công ty công nghệ ... Chúng tôi có rất ít kiến thức về những công việc này”. Ông nói.

Mặc dù Go-Jek thật sự giỏi trong việc tăng trưởng quy mô nhưng không phải ai trong nhóm công nghệ cũng có kiến thức nền về kỹ thuật máy tính. Ví dụ, Paranjape là một kỹ sư cơ khí, trong khi CTO của Go-Jek Ajay Gore có bằng cử nhân thương mại.

Go-Jek không quan tâm đến bằng cấp hay điểm số của bạn, Ponnappa nói. Điều duy nhất quan trọng là kỹ năng lập trình của bạn.

Mỗi ứng viên xin vào đội ngũ công nghệ được yêu cầu giải quyết một câu hỏi về lập trình ở mức đại học. “Bạn sẽ sốc nếu biết có bao nhiêu ứng viên tại Ấn Độ không trả lời được” Ponnappa nói.

“Ai cũng phải biết lập trình” là một nguyên tắc chỉ đạo trong công ty. “Chúng tôi tin rằng người phát triển ứng dụng, kiến trúc sư, kỹ sư chỉ có thể làm đúng khi họ tự mình lập trình và đó cũng là cách duy nhất để biết được cái gì hoạt động và cái gì không. Tại Go-Jek, viết phần mềm không phải công việc đơn giản, đó là hoạt động cốt lõi của chúng tôi. Các lãnh đạo biết lập trình sẽ đánh giá chính xác hơn khả năng của mọi người” Gore nói.

Go-Jek cũng tài trợ và tổ chức một loạt các sự kiện dành cho cộng đồng công nghệ. Mỗi cuối tuần, họ tổ chức các buổi họp mặt tại trụ sở tại Ấn Độ, nơi được mô tả là “rộng mở cho bất kì nhóm kỹ thuật nào cần không gian để gặp gỡ, trao đổi”. Các cộng đồng bao gồm: những người dùng Android, những người đam mê Ruby, framework của các ngôn ngữ lập trình, các công cụ ... đã nhận lấy những lời mời này.

Gore, Ponnappa và Paranjape đều là những thành viên được ủy thác cho một tổ chức phi lợi nhuận đã và đang điều hành các sự kiện cho cộng đồng công nghệ trong bảy năm nay. Họ điều hành ba hội thảo về công nghệ ở Ấn Độ đồng thời tài trợ và mời những người có đóng góp trong mã nguồn mở nhưng không có cơ hội đi đến các hội thảo quốc tế làm diễn giả.

Theo Ponnappa. “Chúng tôi đã học được trong những năm qua rằng để có thể tuyển dụng tốt thì phải hỗ trợ và phát triển cho cộng đồng công nghệ”

(Nguồn: TechinAsia)